Bir yakınınızı kaybettiğinizde, yalnızca ona ait mal ve hakları değil, borçlarını da devralırsınız. Türk hukukunda mirasçılar, miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumludur. Bu nedenle borçlu bir mirasla karşılaştığınızda en önemli araç mirasın reddidir.
Miras kendiliğinden geçer
Türk Medeni Kanunu'na göre mirasçılar, miras bırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kendiliğinden kazanır. Mirası kabul etmek için ayrıca bir işlem yapmaya gerek yoktur; ancak reddetmek için kanunda öngörülen şekilde ve sürede beyanda bulunmak gerekir.
Ret süresi: üç ay
Yasal mirasçılar için ret süresi, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır. Vasiyetname ile atanmış mirasçılar için süre, bu tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar. Haklı sebeplerin varlığı halinde sulh hukuk hâkimi bu süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir.
Üç aylık süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır.
Ret nasıl yapılır?
Ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir; "şu malı alırım, borçları kabul etmem" gibi şartlı bir ret geçerli değildir.
Reddetmeden önce dikkat: mirası sahiplenmeyin
Ret süresi dolmadan önce terekeye ait işlere karışan, örneğin miras bırakanın aracını satan, banka hesabındaki parayı çeken ya da tereke mallarını kendi malıymış gibi kullanan mirasçı, artık mirası reddedemez. Olağan yönetim işleri ve terekenin korunmasına yönelik işlemler bu kapsamda değildir; ancak sınırın nerede başladığı her olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Hükmen ret
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Buna hükmen ret denir ve üç aylık süreye bağlı değildir; ancak bunun mahkemede bir tespit davasıyla ortaya konması gerekir.
Reddetmeli miyim?
Ret kararı geri alınamayan sonuçlar doğurur. Reddeden mirasçının payı, kanuni sıraya göre diğer mirasçılara geçer. Bu nedenle karar vermeden önce:
- Miras bırakanın tapu kayıtları, araçları ve banka hesapları,
- Kredi, kart ve icra borçları,
- Kefil olduğu borçlar ve devam eden davalar
araştırılmalıdır. Malvarlığının ve borçların net olmadığı durumlarda, ret yerine resmi defter tutulmasını istemek de bir seçenektir.
Üç aylık süre kısa görünse de, araştırma ve karar için yeterli zaman bırakılmalıdır. Süreyi kaçırmamak için ölüm haberinden kısa süre sonra hukuki destek almak en güvenli yoldur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; somut durumunuz için bir avukattan görüş almanızı öneririz.